Nie wyobrażasz sobie rozpoczęcia dnia bez filiżanki świeżo zaparzonej kawy? Dla wielu z nas poranna kawa to rytuał, który sprawia, że jesteśmy gotowi na wyzwania nadchodzącego dnia. Pozytywny wpływ kawy na zdrowie jest obecnie dobrze udokumentowany. Jej umiarkowane spożycie w ilości 2-4 filiżanki dziennie wiąże się z niższym ryzykiem wystąpienia chorób metabolicznych i neurologicznych. Ale czy zastanawiałaś/eś się jaki wpływ kawa ma na nasze zdrowie hormonalne? W tym wpisie przyjrzymy się, jak spożycie kawy oddziałuje na układ hormonalny i na co warto zwrócić uwagę, jeśli pijesz ją regularnie.
Kawa a kortyzol
Od pewnego czasu w mediach społecznościowych pojawiają się opinie, że picie kawy, zwłaszcza na czczo, może negatywnie wpływać na hormony, zakłócając prawidłowe wydzielanie kortyzolu i tym samym równowagę hormonalną. Czy rzeczywiście jest się czego obawiać? Zacznijmy od tego, czym jest kortyzol i dlaczego jest ważny dla zdrowia.
Kortyzol, nazywany potocznie „hormonem stresu”, uczestniczy w reakcji „walcz lub uciekaj”, podnosząc poziom glukozy we krwi, by zapewnić energię w sytuacjach stresowych. Pełni także kluczową rolę w regulacji rytmu dobowego, odporności, a jego stężenie naturalnie zmienia się w ciągu dnia — najwyższe jest rano, by ułatwić nam pobudkę, a potem stopniowo opada i osiąga najniższe stężenie w godzinach późnowieczornych. Należy jednak pamiętać, że przewlekle podniesiony poziom kortyzolu może przyczyniać się do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, insulinooporności oraz osłabiać układ odpornościowy, nerwowy i rozrodczy.
Czy kawa podnosi kortyzol?
Badania pokazują, że kawa może podnosić poziom kortyzolu, szczególnie u osób, które piją ją okazjonalnie lub w niewielkich ilościach. Regularni kawosze mogą być mniej wrażliwi na ten efekt, a wzrost kortyzolu będzie u nich raczej krótkotrwały. Warto jednak pamiętać, że reakcja na kofeinę jest indywidualna i niektóre osoby mogą być bardziej wrażliwe na jej działanie.
A co z piciem kawy na czczo?
Choć coraz częściej słyszymy, że kawa na czczo może zaburzać równowagę hormonalną, te twierdzenia nie znajdują mocnego potwierdzenia w badaniach. Są jednak pewne przeciwwskazania do spożywania kawy na pusty żołądek, do których należą: stany zapalne żołądka, nadkwasota, problemy żołądkowo-jelitowe, choroba wrzodowa lub refluks. Jeśli dotychczas picie kawy przed śniadaniem nie powodowało u Ciebie żadnych nieprzyjemnych objawów, nie ma powodu, by rezygnować z ulubionego rytuału.
Kawa a hormony płciowe
W kontekście hormonów płciowych wyniki badań nie są jednoznaczne. Część badań sugeruje, że wysokie spożycie kawy może obniżać poziom estrogenu i testosteronu, a zwiększać poziom progesteronu, choć nie są to zmiany na tyle istotne, by znacząco zakłócić funkcje reprodukcyjne. Inne badania nie wykazały takich zależności.
Gdzie może pojawić się zagrożenie?
Istnieje jednak możliwość, że kawa może pośrednio pogarszać zdrowie hormonalne, jeśli jest stosowana do tłumienia apetytu. Kofeina może czasowo zmniejszać łaknienie, co przy dłuższym niedoborze kalorii może prowadzić do zaburzeń hormonalnych, takich jak nieregularne miesiączki czy ich brak. To szczególnie istotne w przypadku osób, które stosują kawę jako zamiennik pełnowartościowych posiłków przez długi czas.
Podsumowanie
Aktualne badania nie potwierdzają jednoznacznie, że picie kawy na czczo negatywnie wpływa na zdrowie hormonalne i wywołuje objawy takie jak trądzik, wypadanie włosów czy „mgłę mózgową.” Wpływ kawy na hormony zależy w dużej mierze od indywidualnych reakcji organizmu oraz sposobu jej spożycia.
Jeśli chodzi o najlepszą porę do picia kawy należy zwrócić uwagę, że picie jej w godzinach popołudniowych lub wieczornych może wpłynąć negatywnie na jakość snu, a ten z kolei odgrywa ogromną rolę w utrzymaniu zdrowia hormonalnego
Źródła
- Poole R, Kennedy OJ, Roderick P, Fallowfield JA, Hayes PC, Parkes J. Coffee consumption and health: umbrella review of meta-analyses of multiple health outcomes. BMJ. 2017;359:j5024. Published 2017 Nov 22. doi:10.1136/bmj.j5024
- Lee DY, Kim E, Choi MH. Technical and clinical aspects of cortisol as a biochemical marker of chronic stress. BMB Rep. 2015;48(4):209-216. doi:10.5483/bmbrep.2015.48.4.275
- Iob E, Steptoe A. Cardiovascular Disease and Hair Cortisol: a Novel Biomarker of Chronic Stress. Curr Cardiol Rep. 2019;21(10):116. Published 2019 Aug 30. doi:10.1007/s11886-019-1208-7
- Papakonstantinou E, Kechribari I, Sotirakoglou Κ, et al. Acute effects of coffee consumption on self-reported gastrointestinal symptoms, blood pressure and stress indices in healthy individuals. Nutr J. 2016;15:26. Published 2016 Mar 15. doi:10.1186/s12937-016-0146-0
- Purdue-Smithe AC, Manson JE, Hankinson SE, Bertone-Johnson ER. A prospective study of caffeine and coffee intake and premenstrual syndrome. Am J Clin Nutr. 2016;104(2):499-507. doi:10.3945/ajcn.115.127027